Blog
Odrzucenie spadku z długami w imieniu małoletniego dziecka – jak uzyskać zgodę sądu opiekuńczego?
24.09.2025 ▪ 
10 min czytania ▪ Maciej Bełz
Spis treści
Jeśli spadkowi towarzyszą nie tylko kosztowności, ale i długi, bywa on ciężarem — czasami na tyle dużym, że najlepszym wyjściem staje się jego odrzucenie. Sytuacja jest szczególnie trudna, gdy spadkobiercą jest małoletnie dziecko, które nie może samo zadbać o swoje interesy i zdecydować o finansowej przyszłości. Jako jego rodzic lub opiekun prawny możesz jednak odrzucić spadek z długami w jego imieniu. Musisz przy tym pamiętać, że procedura ta bywa bardziej skomplikowana niż w przypadku dorosłych, wykracza poza zwykłe złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku i w wielu przypadkach wymaga zezwolenia sądu. Jeśli chcesz prawidłowo dopełnić wszystkich formalności, sprawdź nasz poradnik, w którym krok po kroku przeprowadzimy Cię przez cały proces i wytłumaczymy, jak wygląda odrzucenie spadku w imieniu dziecka.
Odrzucenie spadku przez rodzica – dlaczego to nie wystarczy?
Polskie prawo spadkowe wskazuje, że spadkobierca powołany do dziedziczenia może w terminie 6 dni od momentu powołania podjąć decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Może to zrobić na trzy sposoby:
- Przyjąć spadek wprost, z nieograniczoną odpowiedzialnością za długi (czyli odpowiadać za nie również swoim majątkiem osobistym).
- Przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza i ponosić odpowiedzialność za długi tylko do wartości aktywów spadkowych.
- Odrzucić spadek.
Jeśli więc dostałeś spadek z zadłużeniem, możesz go odrzucić bez podawania żadnej przyczyny i całkowicie pozbyć się odpowiedzialności za długi. Nie zawsze jednak oznacza to koniec problemów. Spadek bowiem nie przestaje istnieć, a z mocy prawa „przechodzi” na kolejną osobę w linii dziedziczenia, jeśli pierwotny spadkobierca go nie przyjmie. Jest to tzw. dziedziczenie wskutek uprzedniego odrzucenia spadku. Zgodnie z Kodeksem Cywilnym w pierwszej kolejności do dziedziczenia powoływane są dzieci takiego spadkobiercy. Jeśli chcesz je chronić, musisz złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniego dziecka. W przeciwnym przypadku cała odpowiedzialność za długi spadnie właśnie na nie.
Kiedy konieczna jest zgoda sądu na odrzucenie spadku w imieniu dziecka?
Zgodnie z prawem to rodzice lub opiekunowie prawni pełnią zarząd nad majątkiem dziecka do czasu, aż osiągnie ono pełnoletność. Jeśli chodzi o czynności dotyczące tzw. zwykłego zarządu (np. wypłata niewielkich kwot z rachunku bankowego małoletniego), mają oni swobodę działania i nie potrzebują zewnętrznej zgody. Do niedawna w polskim prawie funkcjonowały jednak zapisy, iż zrzeczenie się spadku w imieniu małoletniego przekracza zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka i mogło potencjalnie naruszyć jego interesy majątkowe. Aby odrzucić spadek konieczna była więc zgoda sądu opiekuńczego — w każdym przypadku.
15 listopada 2023 r. weszły w życie zmiany, które poszerzyły władzę rodziców nad majątkiem małoletniego dziecka. Jeśli jego powołanie do spadku następuje w wyniku wcześniejszego odrzucenia przez jedno z rodziców i oboje opiekunów jest zgodnych co do odrzucenia spadku w imieniu dziecka, nie muszą oni uzyskiwać zgodny na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez małoletniego. Mogą wtedy odrzucić spadek w imieniu dziecka u notariusza lub w sądzie rejonowym.
Wyrażenie zgody na odrzucenie spadku jest jednak konieczne, jeśli:
- drugie z rodziców wyraża odmienne zdanie co do odrzucenia spadku w imieniu dziecka;
- dziecko nie dziedziczy wskutek odrzucenia spadku przez rodzica, tylko np. na podstawie testamentu;
- jeśli pełnoletnie rodzeństwo dziecka wcześniej odrzuca spadek lub rodzice nie odrzucili go w imieniu pozostałych dzieci.
Sytuacje te mogą budzić wątpliwości, czy rodzice działają w celu ochrony interesów dziecka. Sąd musi więc zbadać, w jaki sposób przyjęcie lub odrzucenie spadku z długami wpłynie na sytuację majątkową małoletniego.
Jakie dokumenty przygotować do wniosku o zgodę na odrzucenie spadku?
Aby uzyskać zgodę sądu opiekuńczego, musisz złożyć wniosek do sądu wraz z odpowiednimi załącznikami. Pamiętaj, że im lepiej przygotowana dokumentacja, tym sprawniej przebiegnie procedura odrzucenia spadku w imieniu małoletniego.
Do wniosku o zgodę na odrzucenie spadku będziesz potrzebować:
- akt urodzenia małoletniego dziecka — potwierdza on, że rodzicom przysługuje władza rodzicielska i jest on Twoim potomkiem, który po Tobie dziedziczy;
- akt zgonu spadkodawcy — niezbędny do ustalenia daty otwarcia spadku;
- potwierdzenie odrzucenia spadku przez rodzica — może to być oświadczenie o odrzuceniu spadku przed notariuszem lub protokół z postępowania sądowego;
- oświadczenie o stanie majątkowym spadku — wezwania do zapłaty długów, wyciągi z konta bankowego spadkodawcy, informacje od komorników (załączenie tych dokumentów nie jest wymagane formalnie, ale przedstawienie, że dziecko odziedziczyło spadek z długami, może przyspieszyć postępowanie);
- informacje o rodzeństwie dziecka i innych spadkobiercach — warto wykazać przed sądem, że odrzucenie spadku przez dziecko nie jest próbą pokrzywdzenia innych uprawnionych do dziedziczenia (jeśli rodzeństwo dziecka jest powołane do dziedziczenia, również ono powinno odrzucić spadek).
Wniosek do sądu opiekuńczego – jak go napisać i gdzie złożyć?
Wniosek o zezwolenie sądu na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego spadkobiercy oraz wszystkie załączniki należy złożyć w sądzie opiekuńczym, czyli Wydziale Rodzinnym i Nieletnich sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka.
Wniosek podzielony jest na kilka części:
- Oznaczenie właściwego sądu.
- Dane osobowe i adresowe małoletniego oraz jego rodziców — imiona i nazwiska, daty urodzenia, PESEL-e.
- Nagłówek wraz z uzasadnieniem prośby. We wniosku należy wyraźnie i precyzyjnie zaznaczyć, czego on dotyczy. Powinien się w nim znaleźć tytuł „Wniosek o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka”, a także umotywowanie swojej prośby — najważniejsza część dokumentu. W uzasadnieniu opisz sytuację ze wszystkimi szczegółami. Kto zmarł, jaka jest linia dziedziczenia, dlaczego spadek jest zadłużony i dlaczego odrzucenie spadku przez osobę małoletnią leży w jej interesie. Jeśli możesz, podaj podstawy prawne takiego działania. Wskaż też, że spadek przeszedł na dziecko w wyniku uprzedniego odrzucenia spadku przez rodzica.
- Dowody. Wymień wszystkie załączniki, które dołączasz do wniosku.
UWAGA! Wniosek powinien być podpisany zarówno przez jednego, jak i drugiego z rodziców (jeśli to możliwe). Jeśli drugi rodzic nie wyraża zgody lub nie żyje, musisz to opisać i uzasadnić we wniosku. Tak przygotowane pismo możesz złożyć w biurze podawczym sądu lub wysłać je listem poleconym. Pamiętaj, aby załączyć dowód uiszczenia opłaty sądowej.
Ile czasu ma rodzic na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego?
Zgodnie z przepisami, termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wynosi 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o powołaniu do spadku. Kiedy zaczyna się liczyć w przypadku odrzucenia spadku w imieniu dziecka? Zazwyczaj za datę graniczną terminu na odrzucenie spadku dla małoletniego uważa się moment, gdy rodzic sam odrzucił spadek.
UWAGA! Czas na złożenie oświadczenie o odrzuceniu spadku z długami w imieniu dziecka ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania o wydanie zezwolenia sądu na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd nad majątkiem dziecka w postaci odrzucenia spadku. Nie musisz się więc martwić, że przez przeciągające się postępowanie sądowe, przegapisz termin na zrzeczenie się spadku i Twoje dziecko będzie musiało przejąć odpowiedzialność za długi spadkowe.
Art. 1015 § 2 Kodeksu cywilnego: „Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało wydane zezwolenie sądu, termin do złożenia oświadczenia biegnie od chwili uprawomocnienia się postanowienia sądu.”
Pamiętaj przy tym, samo wydanie zgody przez sąd rodzinny nie jest wystarczające, a oznacza tylko uprawnienie do dalszego działania. Dalej musisz faktycznie odrzucić ten spadek i możesz to zrobić na dwa sposoby. Pierwszy z nich to odrzucenie spadku w sądzie, drugi — złożenie notarialnego oświadczenia o odrzuceniu spadku.
Co, jeśli minie termin na odrzucenie spadku przez małoletniego?
Jeśli reprezentujesz interesy swojego małoletniego dziecka, musisz bezwzględnie uważać na to, aby wszystkie formalności dopełnić w ciągu 6 miesięcy — termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jest ostateczny i nieprzekraczalny. Jeśli spóźnisz się ze złożeniem stosownego oświadczenia w sądzie lub przed notariuszem, dziecko automatycznie przyjmie spadek wraz z dobrodziejstwem inwentarza. Oznacza to, że będzie odpowiadało za długi do wysokości aktywów spadkowych. Pamiętaj też, że nawet małoletni jest w świetle prawa osobą fizyczną, dlatego w niektórych przypadkach może obowiązywać go podatek od spadku.
Z jednej strony, przyjęcie przez dziecko spadku z dobrodziejstwem inwentarza chroni przed odpowiedzialnością za długi z własnego majątku, z drugiej — może być naprawdę problematyczna. Jeśli długi są wysokie — równe lub niewiele mniejsze niż wartość odziedziczonego majątku, a w ich skład wchodzi nieruchomość — dobrym wyjściem może być jej szybka sprzedaż i oddanie wszystkich należności wierzycielom. Dzięki temu możesz uniknąć długotrwałego, a do tego bardzo stresującego postępowania egzekucyjnego i licytacji.
To zrozumiałe, że w takim przypadku może zależeć Ci na czasie, a znalezienie kupca na zadłużoną nieruchomość będzie bardzo trudne. Rozsądnym wyjściem będzie skorzystanie z usług skupu nieruchomości, który specjalizuje się również w kupnie nieruchomości z problemami finansowymi i prawnymi. W KupujemyM, po załatwieniu wszystkich formalności związanych z uzyskaniem zgody na sprzedaż, możesz załatwić całą sprawę w zaledwie kilka dni.
Ile kosztuje odrzucenie spadku w imieniu dziecka? Opłaty sądowe i notarialne
Procedura odrzucenia spadku w imieniu dziecka generuje pewne koszty, ale są one niewielkie w porównaniu do przyjęcia spadku z długami. Jeśli zdecydujesz się na taki krok, będziesz musiał zapłacić:
- opłatę sądową za wniosek do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w wysokości 100 zł;
- koszty notarialne — taksa notarialna za tę czynność opiewa na ok. 50 zł + 23% VAT;
- opłaty za odpisy dokumentów: aktów urodzenia i zgonu.
Postępowanie spadkowe w przypadku dziecka nie jest drogim procesem, ale bywa skomplikowane i może ciągnąć się miesiącami. Niemniej warto podjąć się działania jak najszybciej — długi w spadku nie poczekają na dogodny moment. Jako rodzic masz wiele możliwości, aby chronić swoją pociechę — od odrzucenia spadku aż po szybką sprzedaż nieruchomości i natychmiastowe uregulowanie zobowiązań. Nie pozwól więc, aby spadek dla dziecka zaważył na jego przyszłości!
Sprzedaj swoją nieruchomość za gotówkę do KupujemyM
Jeśli szukasz sposobu na pilną sprzedaż mieszkania albo domu, to KupujemyM.pl będzie świetnym rozwiązaniem.
Nie wierzysz? Przekonaj się i napisz do nas!
Wycena onlineNajczęściej zadawane pytania
Zgoda sądu jest wymagana, gdy np. rodzice nie są zgodni co do odrzucenia spadku lub gdy dziecko dziedziczy w pierwszej kolejności (a nie w wyniku odrzucenia spadku przez rodzica).
Wniosek składasz w wydziale rodzinnym sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka. Musisz w nim prosić o zgodę na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem dziecka.
Należy uzasadnić, że odrzucenie spadku jest w najlepszym interesie dziecka. Przedstaw dowody na istnienie długów spadkowych, np. wezwania do zapłaty, umowy kredytowe czy pisma od komornika.
Nie. Złożenie wniosku do sądu opiekuńczego o zgodę na odrzucenie spadku zawiesza bieg 6-miesięcznego terminu na czas trwania postępowania. Po decyzji sądu termin biegnie dalej.
Najczęściej zadawane pytania
Zgoda sądu jest wymagana, gdy np. rodzice nie są zgodni co do odrzucenia spadku lub gdy dziecko dziedziczy w pierwszej kolejności (a nie w wyniku odrzucenia spadku przez rodzica).
Wniosek składasz w wydziale rodzinnym sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka. Musisz w nim prosić o zgodę na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem dziecka.
Należy uzasadnić, że odrzucenie spadku jest w najlepszym interesie dziecka. Przedstaw dowody na istnienie długów spadkowych, np. wezwania do zapłaty, umowy kredytowe czy pisma od komornika.
